Ongeluk zelfrijdende auto: wie is aansprakelijk?

Zelfrijdende auto’s: lange tijd werden ze gezien als verre toekomstmuziek of zelfs een utopie, maar sinds enkele jaren wordt er wel degelijk mee gereden. Ook in Nederland is een bepaald aantal testrijders aangewezen om elektrische auto’s uit te proberen. Zie je het al voor je? De krant lezen achter het stuur, een filmpje kijken of rustig verder werken in de auto? Over enkele tientallen jaren zullen deze auto’s wellicht het straatbeeld domineren!

Aan zelfrijdende auto’s kleeft een enorm voordeel en dat is dat deze niet door mensen, maar door software bestuurd worden. En die software wordt niet moe na een lange dag op kantoor, kampt niet met stress en zorgen en heeft evenmin de neiging het gaspedaal dieper in te trappen wanneer er een aantal vrienden bij hem in de auto zit. Met andere woorden: een zelfrijdende auto is niet afhankelijk van onze menselijke grillen. Daarmee is hij een stuk veiliger dan een mensgestuurde auto, zou je zeggen. Toch?

Maar wat als er een ongeluk plaatsvindt? Wie is er dan aansprakelijk voor eventuele letselschade bij de tegenpartij? Is dit de feitelijke bestuurder – de computer – of degene die achter het stuur zit, maar zijn aandacht op de krant heeft gericht? Daar proberen we in deze blog achter te komen.

Hoe werkt het normaliter?

In ‘normale’ situaties, waarin een auto bestuurd wordt door een persoon, is deze persoon aansprakelijk voor een ongeval dat aan hem te wijten is. Dat wil zeggen: wanneer deze persoon de verkeersregels overtrad, niet goed oplette of bijvoorbeeld beschonken achter het stuur zat. Let wel: deze persoon is alleen volledig aansprakelijk wanneer de tegenpartij (zijnde een andere automobilist) geen enkele blaam treft. Is er sprake van een ongeval met een ‘zwakke verkeersdeelnemer’, zoals een fietser of voetganger, dan is de bestuurder vrijwel altijd aansprakelijk, tenzij overmacht bewezen kan worden.

Wat maakt het lastiger met elektrische auto’s?

Waar we het hierboven hadden over ‘bestuurder’, zou volgens artikel 185 van de Wegenverkeerswet eigenlijk van ‘eigenaar of houder’ gesproken moet worden. Daaruit zou je kunnen afleiden dat je de auto waarin je zit niet letterlijk hoeft te besturen, om toch aansprakelijk te zijn bij een ongeval. Verzekeraars hanteren bijvoorbeeld ook als criterium om schade te vergoeden dat ‘de bestuurder in het bezit van een rijbewijs’ moet zijn. Maar wie is de bestuurder: jij of de software? Laatstgenoemde beschikt niet over een rijbewijs…

Hier heeft de wetgever echter op ingespeeld door speciale wet- en regelgeving op te stellen voor (bestuurders van) elektrische auto’s. De stelregel is dat de menselijke bestuurder aansprakelijk is, wanneer hij zelf de handen aan het stuur heeft. Staat de auto in zelfrijdende modus en is een ongeluk te wijten aan een systeemfout? Dan kan de producent aansprakelijk gesteld worden. Blijft de vraag natuurlijk in hoeverre het aan te tonen is of iemand al dan niet de handen aan het stuur had…

Gerelateerde link: BvdV